Waarom rust écht een must is

6 tips om je zenuwstelsel te kalmeren

Nog even die mail beantwoorden, na je werk knallen in de gym en ’s avonds in slaap vallen met een podcast in je oren. We zijn gewend geraakt aan altijd maar doorgaan en aan staan. Maar je lijf heeft rust nodig. Niet als beloning na hard werken, maar als eerste levensbehoefte.

Eten, drinken, slapen en bewegen. Het zijn dingen die je niet snel overslaat op een dag. Je hebt ze nodig om goed te kunnen functioneren. Eigenlijk hoort rust ook in dit rijtje basisbehoeftes. Daarmee breng je je zenuwstelsel namelijk weer terug in balans. Je lichaam kan immers niet eindeloos in de actiestand blijven staan.

Gasgeven en remmen

Voor we verder gaan, eerst even een korte uitleg over ons zenuwstelsel. Je zenuwstelsel helpt je lichaam continu te bepalen wat er nodig is. Er zijn veel onderdelen van het zenuwstelsel, maar in dit artikel staat het autonome zenuwstelsel centraal. Dit deel regelt alles waar je eigenlijk niet over hoeft na te denken, zoals het pompen van je hart, je spijsvertering en je ademhaling.

Het autonome zenuwstelsel is weer onderverdeeld in de sympaticus (je gaspedaal) en je parasympaticus (je rem). Is er een stressvolle prikkel? Dan komt je sympaticus in actie. Je hartslag gaat omhoog, je ademhaling wordt sneller en je lijf is klaar om te vechten of vluchten. Superhandig als je de bus moet halen, een presentatie moet geven of gaat hardlopen.

Is het stressvolle moment voorbij, dan is het de bedoeling dat je lichaam weer terugschakelt. Je hartslag daalt, je ademhaling wordt rustiger en je spijsvertering komt weer op gang.

Veel kleine prikkels

Op zich is stress een heel normaal en gezond proces. Je hebt het nodig om te overleven. Het probleem is alleen dat we tegenwoordig veel vaker en langer het gaspedaal gebruiken, en nauwelijks nog op de rem trappen.

Dat hoeft niet eens te komen doordat je van deadline naar deadline moet werken. Ook kleine prikkels die steeds maar om jouw aandacht vragen, zijn een stresssignaal voor je lichaam. Denk aan:

• Meldingen op je telefoon
• File onderweg
• Boodschappen doen op een lege maag in een drukke supermarkt
• Kinderen die ruzie maken
• Een vriendin die loopt te klagen
• Verkeerde ademhaling
• Intensieve sporttraining
• Veel bewerkte, suikerrijke voeding eten
• Negatieve gedachten over jezelf

Je lichaam krijgt dan weinig ruimte op een dag om écht even terug te schakelen. Het gevolg: stress stapelt zich op, en dat is ongezond. Als je te veel en te lang stress ervaart, kan dat invloed hebben op je slaap, je mentale gezondheid, je energieniveau, je concentratie en je lichaam. En uiteindelijk kan het zelfs leiden tot een burn-out.

Het verschil tussen rust en niets doen

Echt een must dus, die rust. En misschien denk je nu: ah, dan las ik wel een extra avondje bankhangen in. Lekker niets doen, serietje erbij, ondertussen je appjes beantwoorden of social media checken. Je lijf heeft dan inderdaad rust, maar je brein krijgt nog steeds volop prikkels.

De truc is dus om je brein óók rust te geven. Dat betekent: minder input en minder hoeven reageren. Dat doe je bijvoorbeeld zo:

• Een wandeling in de natuur maken (zonder podcast)
• Een warm bad nemen (ja, ook zonder podcast ;-))
• Een rustige yogales volgen
• Uit het raam staren
• Een paar minuten rustig zitten en je ademhaling volgen

Saai? Misschien. Maar juist daarom is het zo nodig.

6 manieren om je zenuwstelsel tot rust te brengen

1. Vertraag je ademhaling
Via je ademhaling heb je direct invloed op je zenuwstelsel. Een langzame, diepe ademhaling geeft je lichaam namelijk het signaal dat de stressvolle situatie voorbij is, en dat het lijf weer kan herstellen.

Ga lekker zitten met beide voeten op de grond, en adem rustig in en uit. Probeer je uitademing steeds ietsje langer te maken, zonder het te forceren. Je kunt bijvoorbeeld meetellen: 4 tellen in, 6 tellen uit.

2. Ga naar buiten
De natuur ontspant, dat is wetenschappelijk bewezen. Al na 15 minuten in het groen voel je je beter, zowel fysiek als mentaal. Dus trek je schoenen aan en ga naar buiten. Laat je telefoon in je zak (of nog liever: thuis) en kijk om je heen. Voel je voeten op de grond, merk de temperatuur en de geluiden om je heen op. Woon je in de stad? Zoek dan een mooi park of een pad langs het water op.

3. Kies bewust voor minder prikkels
Wees eerlijk: zit jij meestal op de wc met een telefoon in je handen? Luister jij altijd een podcast op de fiets of tijdens het koken? Staat de televisie vaak aan op de achtergrond? Grote kans dat jouw brein dan continu prikkels te verwerken heeft.

Niet ieder ‘leeg’ moment hoef je te vullen. Zet je meldingen uit, leg je telefoon weg en zet de tv uit. Zo geef je je hoofd echt even een pauze.

4. Beweeg rustig
Misschien vind jij het heerlijk om na een drukke werkdag even stoom af te blazen met een intensieve work-out. Superlekker, maar weet dat zo’n trainingssessie ook je stresshormoon cortisol verhoogt. Eigenlijk geef je je lijf dus een extra stressprikkel. Als je daarna bijvoorbeeld altijd slechter slaapt, is het misschien een signaal dat je lijf iets anders nodig heeft. Een rustige yogales, wandelen, fietsen of stretchoefeningen kunnen ook een fijne manier zijn om aan het eind van de dag uit je hoofd te komen.

5. Maak overgangsmomenten
Werken, koken, eten, kinderen naar bed, sporten en zelf naar bed. Klinkt als een herkenbare avond? Gun jezelf dan wat kleine tussenmomenten. Zo geef je je lijf de kans om te schakelen.

Wandel tien minuutjes na je werk. Neem een paar rustige ademhalingen voordat je thuis de auto uitstapt. Of ga een paar minuten rustig zitten zodra de kinderen slapen en je door moet naar een volgende afspraak.

6. Zet rust in je agenda
Blijft rust nemen bij jou altijd als laatste over? Dan is deze tip extra belangrijk. Pak je agenda voor volgende week er eens bij, en zet rust er bewust in. Denk aan een avond zonder afspraken. Een half uurtje met een kop thee voordat je de kinderen uit school moet halen. Of wat stretchoefeningen doen voordat de rest van het huis ontwaakt.

Je hoeft rust niet te verdienen

Zie rust niet als een onderbreking van je dag, maar als een moment om op te laden. Je lichaam kan veel aan, maar niet eindeloos. Juist door regelmatig terug te schakelen, geef je jezelf de ruimte om daarna weer met aandacht en energie verder te gaan.

Rust is geen beloning omdat alles af is, maar omdat je lichaam die momenten keihard nodig heeft.